პატარა კუნძულმა ბრიტანეთის ქრისტიანული ისტორია გადაწერა

შოტლანდიის პატარა კუნძულ ლისმორზე, რომელიც მხოლოდ 9 მილის სიგანისაა, ადგილობრივი ისტორიული საზოგადოების წყალობით მოხდა ისეთი არქეოლოგიური აღმოჩენა, რომელმაც მეცნიერებს ათასწლეულების წინანდელ ეკლესიურ ცხოვრებაზე სრულიად ახალი სურათი დაუხატა. ეს კი იმის დასტურია, რომ დიდი ისტორია ხშირად პატარა ადგილებში იმალება.

170 მაცხოვრებელი და ერთი გარდამტეხი გათხრა

ლისმორის კუნძული შიდა ჰებრიდების კუნძულთა ჯგუფს განეკუთვნება და მისი სახელწოდება ისტორიული მონასტრული კერის, ლიოს მორის სახელთან არის დაკავშირებული, რომელიც წმინდა მო ლუოქმა მე-6 საუკუნეში დააარსა. ლისმორის ისტორიულმა საზოგადოებამ შეუდგა კუნძულის მე-13 საუკუნის საკათედრო ტაძრის კვლევას, ხოლო გათხრების დაფინანსება კუნძულის მოსახლეობამ ერთობლივად, კრაუდფანდინგის გზით უზრუნველყო. ეს სამოქალაქო ინიციატივა ნამდვილ მეცნიერულ ტრიუმფად იქცა.

არგილ არქეოლოგიის წარმომადგენელმა, დოქტორ კლეარ ელისმა, რომელიც გათხრებს ხელმძღვანელობდა, განაცხადა, რომ კვლევის მიზანი იყო გაეგოთ, ემთხვეოდა თუ არა შუა საუკუნეების საკათედრო ტაძრის ადგილი წმინდა მო ლუოქის ადრეული მონასტრის განლაგებას. პასუხი ამომწურავი აღმოჩნდა.

სამი აღმოჩენა, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა

გათხრებმა სამი მნიშვნელოვანი შედეგი გამოიღო სხვადასხვა ლოკაციაზე:

- რეკლამა -

• პირველ ადგილზე აღმოაჩინეს ექვსი სამარხი, რომლებიც 650-დან 1040 წლამდე პერიოდს განეკუთვნება, ასევე მასიური ქვაჯვარის ფრაგმენტები.
• მეორე ლოკაციაზე, კირქვის მოგებული საძირკვლის მქონე ოვალური შენობის მახლობლად, ნახეს ხელნაკეთი კერამიკა, სახელოსნო ნაშთები და იარაღდამამზადებელი ინვენტარი.
• მესამე გათხრისას კი ათასზე მეტი ნამტვრევი და პატარა ქვაბები აღმოჩნდა, სადაც ოქრო, ვერცხლი და სპილენძი დნებოდა ჩამოსასხმელ ყალიბებში.

აბერდინის უნივერსიტეტის პროფესორი გორდონ ნობლი, გამოქვეყნებული სამეცნიერო ნაშრომის თანაავტორი, ამბობს, რომ ლისმორი ადრეული შუა საუკუნეების ბრიტანეთის ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ მონასტერს უტოლდებოდა — ის ერთდროულად სარწმუნოების, ხელოსნობისა და განათლების ცენტრი გახლდათ. კვლევა ჟურნალ Antiquity-ში გამოქვეყნდა.

სათემო არქეოლოგია — მომავლის მოდელი

გათხრების ორგანიზატორი, ყოფილი კუნძულელი ბობ ჰეი, ხაზს უსვამს, რომ ეს პროექტი ადგილობრივი მოხალისეებისა და საზოგადოების ერთობლივი ძალისხმევის შედეგია. კუნძულის მაცხოვრებლებმა არა მხოლოდ ფული შეაგროვეს, არამედ პირადად მიიღეს მონაწილეობა ისტორიის ახლიდან აღმოჩენაში. ისტორიის კარგი ამბები ხშირად სწორედ ასე იბადება — ჩვეულებრივი ადამიანების გაბედული ნაბიჯებით.

საინტერესოა, რომ ეს შემთხვევა ბევრ სხვა ისტორიულ აღმოჩენას მოგვაგონებს, სადაც მცირე, მაგრამ შეკრული საზოგადოება დიდ კვალს ტოვებს. კადეშის ზავის მსგავსად, ლისმორის კუნძულის პატარა გათხრამაც ათასობით წლის ისტორია ახლებურად გაანათა.

დასკვნა

ლისმორის ამბავი გვახსენებს, რომ ისტორიის გადახედვა ზოგჯერ არა დიდ ინსტიტუტებს, არამედ გატაცებულ ადამიანებს — პატარა საზოგადოებებს — შეუძლიათ. 170 მაცხოვრებლის კუნძულმა მთელ სამეცნიერო სამყაროს შეახსენა, რომ ბრიტანეთის ქრისტიანული ისტორია ჯერ კიდევ სავსეა გასახსნელი თავებით.