10 ფაქტი ყავის შესახებ, რომელიც შეიძლება არ იცოდეთ

ყავა გლობალური ფენომენია და ადამიანების ყოველდღიური ცხოვრების განუყოფელი ნაწილი. მეთოთხმეტე საუკუნიდან მოყოლებული, ის სოციალური ცხოვრების ცენტრადაც იქცა. მისი აღმოჩენის შესახებ მრავალი ლეგენდა არსებობს და ზუსტი ვერსია დღემდე უცნობია. წარმოგიდგენთ 10 საინტერესო ფაქტს ამ საოცარი სასმელის შესახებ.

ყავის სახელწოდება და აღმოჩენის ლეგენდები

სიტყვა “ყავა” არაბული წარმოშობისაა. ის მომდინარეობს არაბული სიტყვიდან qahwah, რომელიც ღვინის სახეობას აღნიშნავდა. ბევრი თვლის, რომ ღვინის მსგავსად, ყავასაც გარკვეული მათრობელა ეფექტი გააჩნია. ამასთან, qahwah ახლოს დგას სხვა არაბულ სიტყვასთან — quwwa, რომელიც ენერგიას და ძალას აღნიშნავს.

არავინ არის დარწმუნებული, ვინ აღმოაჩინა ყავა პირველად. ამ საკითხზე რამდენიმე ლეგენდა არსებობს:

• ერთი თქმულების მიხედვით, მე-9 საუკუნეში ეთიოპიელმა მწყემსმა შეამჩნია, რომ მისი ცხვრის ფარა ერთ-ერთი მცენარის მარცვლების მირთმევისას გაცილებით აქტიური ხდებოდა. მან თავადაც გასინჯა ეს მარცვლები და იგივე განიცადა.
• სხვა თქმულება ყავის აღმოჩენას მოროკოელ მისტიკოსს მიაწერს, რომელმაც ეთიოპიაში მოგზაურობისას შენიშნა უცნაურად აქტიური ფრინველები. ისინი სპეციფიკურ მარცვლებს მიირთმევდნენ. მისტიკოსმა გასინჯა და სიცოცხლისუნარიანობა იგრძნო.

ყავის მოხმარების ისტორია — ღეჭვიდან სმამდე

ყავის მარცვლები ეთიოპიაში დაახლოებით 800 წელს აღმოაჩინეს, თუმცა ადამიანები მას თავდაპირველად უბრალოდ ღეჭავდნენ. სასმელად მოხარშვის იდეა მე-15 საუკუნეში გაჩნდა, როდესაც ვაჭრობა გაიზარდა და იემენში გადაწყვიტეს მარცვლები მოეხარშათ და დაელიათ.

- რეკლამა -

ყავის სმის უძველესი კვალი სწორედ იემენშია დადასტურებული. მე-15 საუკუნეში ის გამოიყენებოდა კონცენტრაციის გასამახვილებლად, ღამის სამუშაო პერიოდებისთვის და ლოცვის დროს. საუკუნეების მანძილზე ყავა ისლამურ სამყაროში მოიხმარებოდა. იემენის ფერმერები ყავის მარცვლებს მოჰყავდათ და მთელ არაბეთს, თურქეთსა და სპარსეთს ამარაგებდნენ, ხოლო მოხმარება ძირითადად რელიგიური კონტექსტით იყო განპირობებული.

თუ გაინტერესებთ, თუ რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია ყავას ჯანმრთელობისთვის, წაიკითხეთ: 5 საშიში დაავადება, რომლის დროსაც ყავის დალევა აუცილებელია.

ყავის სახლები, აკრძალვები და გავრცელება ევროპაში

საჯარო ყავის სახლები, რომლებიც სუფიზმთან ასოცირდებოდა, პოპულარობას მე-16 საუკუნეში მიაღწიეს. პირველი ასეთი ადგილი კაიროში, ეგვიპტეში გაიხსნა. ადამიანები სტუმრობდნენ ყავის დასალევად, მუსიკის მოსასმენად, ჭადრაკის სათამაშოდ და რელიგიაზე სასაუბროდ. მალე ყავის სახლები ინფორმაციის მიღებისა და გაზიარების მთავარ ცენტრებად იქცა.

სასმელი იმდენად პოპულარული გახდა, რომ მას “არაბული ღვინო” უწოდეს. მიუხედავად ამისა, 1511 წელს მექაში რელიგიურმა მეცნიერებმა ყავა აკრძალეს. 1524 წელს ეს აკრძალვა ოტომანების მმართველმა გააუქმა. ყავა ეთიოპიური ორთოდოქსული ეკლესიის მიერაც აიკრძალა, ვინაიდან “მუსლიმურ სასმელად” აღიქმებოდა. მხოლოდ მე-19 საუკუნეში შეირბინა ეს დამოკიდებულება და ყავა ისლამთან კავშირს აღარ უკავშირდებოდა.

ევროპაში ყავა პირველად მე-16 საუკუნეში მოხვდა მალტის კუნძულზე, სადაც თურქმა მუსლიმმა მონებმა გადაიტანეს. მალტის მაღალ საზოგადოებაში პოპულარობა სწრაფად მოიპოვა და ყავის მაღაზიებიც გაიხსნა. ევროპის კონტინენტზე კი ყავამ ვენეციიდან შეაღწია — პირველი ყავის სახლი ევროპაში სწორედ ვენეციაში გაიხსნა, 1645 წელს. საინტერესოა, რომ ყავის ნალექსაც კი თავისი გამოყენება აქვს — ყავის ნალექი კოღოების წინააღმდეგ ბუნებრივ და ეფექტურ საშუალებად ითვლება.

- რეკლამა -

დასკვნა

ყავის ისტორია მრავალსაუკუნოვანი და მდიდარია. ეთიოპიური მინდვრებიდან ევროპული ყავის სახლების ჭიქებამდე, ეს სასმელი ყოველთვის ადამიანებს აერთიანებდა, აინტერესებდა და ახალი ენერგიით ამარაგებდა. არ არის გასაკვირი, რომ დღეს ის მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სასმელი რჩება.