მეცნიერები ადასტურებენ: უფროსი შვილი უმცროსებზე ჭკვიანია — რას ნიშნავს ეს მშობლებისთვის

ოჯახში უფროს დედმამიშვილებს განსაკუთრებული ინტელექტი და ნიჭი გამოარჩევთ — ამის თვალსაჩინო მაგალითებია ალეკ ბოლდუინი, ფრენსის ედვარდ ბაში და ცნობილი ექიმი სპოკი. მეცნიერები ადასტურებენ, რომ შვილებს შორის დაბადების რიგი უდიდეს გავლენას ახდენს მათ ინტელექტუალურ და სხვა შესაძლებლობებზე — და ეს ცოდნა მშობლებს ძვირფასი სახელმძღვანელო შეიძლება გახდეს.

რატომ ხდება ასე — რას გვიჩვენებს კვლევა

2017 წელს ედინბურგის უნივერსიტეტის კვლევის ფარგლებში ერთი და იმავე მშობლების შვილებს IQ-ის ტესტები ჩაუტარდათ. შედეგებმა ცხადყო, რომ უფროს შვილებს აზროვნების უნარები უფრო მაღალ დონეზე ჰქონდათ განვითარებული. იმავდროულად, ემოციური განვითარების ტესტებში დედმამიშვილებს შორის განსხვავება თითქმის არ ფიქსირდებოდა.

კვლევაში 5 000-ზე მეტმა 14 წლამდე ასაკის ბავშვმა მიიღო მონაწილეობა, რაც მას განსაკუთრებულ სანდოობას მატებს.

რას ნიშნავს დაბადების რიგი თითოეული შვილისთვის

მერი ვალასის თანახმად, დაბადების რიგი განსხვავებულ გამოცდილებას ქმნის ოჯახის ყველა შვილისთვის:

- რეკლამა -

• პირველი შვილი ინტელექტუალურად უფრო განვითარებულია, რადგან მშობლების სრული ყურადღება მასზეა მიმართული ადრეულ წლებში.
• მეორე შვილი მშობლებისგან შედარებით ნაკლებ ყურადღებას იღებს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საქმე მიღწევების წახალისებას ეხება.
• შუათანა შვილი ხშირად მარტოსულად გრძნობს თავს, ამიტომ მშობლებმა განსაკუთრებულად უნდა შეამოწმონ, საკმარის დროს ატარებენ თუ არა მასთან.

ამ კანონზომიერებების ცოდნა მშობლებს ეხმარება უფრო შეგნებულად მიუდგნენ თითოეული შვილის საჭიროებებს. ფსიქოლოგები ასევე აფრთხილებენ, რომ უფროს შვილს არ უნდა დავაკისროთ უმცროსის მოვლის ტვირთი — ეს მისი განვითარების ბუნებრივ პროცესს ართულებს.

როგორ შეუწყონ ხელი მშობლებმა შვილების განვითარებას

მშობლებს ხშირად განსაკუთრებით პირველ შვილთან მიმართებით სურთ, რომ ის ემოციურადაც და ინტელექტუალურადაც წარმატებული იყოს. ზოგჯერ ეს იდეალური შვილის გაზრდის ერთგვარ შეჯიბრად იქცევა. თუმცა, როცა ამას გამოცდილების გარეშე ვაკეთებთ, შედეგი საპირისპირო შეიძლება გახდეს — ბავშვი ყურადღებით გადაიტვირთება და მშობლებისგან გაშორებას მოისურვებს, რათა ყველაფერი დამოუკიდებლად გააკეთოს. სწორედ ეს დამოუკიდებლობა კი ინტელექტუალური განვითარების ერთ-ერთი მამოძრავებელი ძალა ხდება.

როცა ოჯახში მეორე შვილი გამოჩნდება, პირველ შვილზე ეს ხშირად დადებითად მოქმედებს. ბავშვის ჭკუის განვითარებაზე კი გარემოც მნიშვნელოვნად მოქმედებს — როცა დედა ახალი ჩვილით არის გართული, უფროსი ხშირად ინიციატივას იჩენს და დახმარებას სთავაზობს. ასე ის ადრეულ ასაკში ავითარებს პასუხისმგებლობის გრძნობას, რაც მას ასაკთან შედარებით სწრაფად ამწიფებს.

რა შეიძლება შეიცვალოს მშობლების მხრიდან

რადგანაც აკადემიური და ინტელექტუალური წარმატება მნიშვნელოვწილად მშობლის ყურადღებასა და სიყვარულზეა დამოკიდებული, ის შვილები, ვისაც ეს ყურადღება აკლიათ, ნაკლებ შესაძლებლობებს ავითარებენ — და ეს IQ-შიც აისახება.

პრაქტიკულად, მშობლებს შეუძლიათ შემდეგი ნაბიჯები გადადგან:

- რეკლამა -

1. დაიწყეთ უფროსი შვილებიდან და შეგნებულად გაანაწილეთ ყურადღება ყველა შვილს შორის თანაბრად.
2. წაახალისეთ ღია საუბრები — ნება მიეცით თითოეულ შვილს გამოხატოს საკუთარი სურვილები და განცდები.
3. დაამყარეთ სანდო ურთიერთობები, სადაც შვილი დარწმუნებულია, რომ მშობელი მხარეში უდგას.
4. შექმენით გარემო, რომელშიც ყველა შვილი, დაბადების რიგის მიუხედავად, ბავშვობიდანვე თავს სრულფასოვნად და საყვარლად გრძნობს.

ამ კანონზომიერებების ცოდნა ძალა კი არ არის, რომელიც ბედს განსაზღვრავს, არამედ ინსტრუმენტი, რომელიც მშობლებს ეხმარება შეგნებულად და სიყვარულით შექმნან ის გარემო, სადაც ყველა შვილი საკუთარ პოტენციალს სრულად გამოავლენს.