როგორ შევინარჩუნოთ ვიტამინები საჭმლის მომზადების დროს

სამზარეულოში ვიტამინების შენარჩუნება ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც თავად პროდუქტების სიახლე. სწორი მომზადების წესების დაცვით შეგიძლიათ მნიშვნელოვნად შეამციროთ სასარგებლო ნივთიერებების დაკარგვა და ოჯახს გადაუხვიოთ ჭეშმარიტად ღირებული კვება.

ზოგადი წესები სამზარეულოში

საჭმელი უნდა იხარშებოდეს წყლით სავსე, დახურულ ჭურჭელში. ცეცხლზე კერძი არ უნდა გავაჩეროთ მეტ ხანს, ვიდრე ეს მის მოსამზადებლად არის საჭირო. ასევე სასურველია ავიცილოთ ორი-სამი დღის კერძის ერთბაშად მომზადება, ვინაიდან ხელახლა გათბობა იწვევს ვიტამინების ნაწილობრივ დაშლას.

ქვაბში არ უნდა დაემატოს სოდა, რადგან ტუტე შლის ვიტამინებს. კერძის მოსამზადებლად სასურველია გამოიყენოთ მომინანქრებული, თიხის ან ალუმინის ქვაბები. წვნიან კერძებს არ უნდა მოვხადოთ ზედა ცხიმი, რადგან ის იცავს სითხეს ჟანგბადის შეხებისაგან და ამით ვიტამინებს ინახავს. ბუნებრივი ვიტამინებისა და მინერალების შესახებ მეტი იხილეთ აქ.

ბოსტნეულის სწორი მომზადება

ბოსტნეული და ხილი ფრთხილად უნდა გასუფთავდეს, ვინაიდან ვიტამინები უმთავრესად მათ ზედა ფენაში და კანქვეშ არის მოთავსებული და ნაფცქვენს არ უნდა გაჰყვეს. კარტოფილი უმჯობესია კანიანად მოიხარშოს და კანი მოშორდეს უკვე მოხარშულ მდგომარეობაში. თუ კარტოფილს ცხიმში ვწვავთ, შეწვა მაღალი ტემპერატურიდან უნდა დაიწყოს.

- რეკლამა -

• კომბოსტო, კარტოფილი, ჭარხალი და სხვა ბოსტნეული არ უნდა დაიჭრას ძალიან წვრილად — წვრილად დაჭრისას ისინი კარგავენ 6-დან 10 პროცენტამდე ვიტამინებს.
• ბოსტნეულის მოსახარშად მომზადება უნდა ხდებოდეს მისი ქვაბში ჩადების წინა წუთებში.
• თუ ადრე მოგვიხდა ბოსტნეულის მომზადება, ის უნდა შევინახოთ თავდახურულ ჭურჭელში, კარტოფილი კი — ცივ წყალში, თუმცა ამ შემთხვევაშიც ვიტამინების გარკვეული ნაწილი მაინც განიცდის დაშლას.
• ბოსტნეულის ნახარში არ უნდა გადაიღვაროს, არამედ გამოყენებული იქნეს პირველი თავი კერძის ან სხვადასხვა საწებლების დასამზადებლად, ვინაიდან ნახარშში გადადის ვიტამინებისა და მარილების ნაწილი.

ბორშჩი და ბოსტნეულის თუშვა

სუპის, ბორშჩის და სხვა წვნიანების მომზადებისას ბოსტნეული უნდა ჩავყაროთ უკვე ადუღებულ წყალში, რადგან დუღილი ათავისუფლებს წყალს ჟანგბადისაგან, ჟანგბადი კი დამშლელად მოქმედებს ვიტამინებზე. ბორშჩის მომზადებისას კომბოსტო, ჭარხალი და სტაფილო ქვაბში უნდა ჩავდოთ ოდნავ მოთუშვის შემდეგ, მაშინვე გავავსოთ ქვაბი წყლით და შევანელოთ მარილითა და მწვანილებით.

ბორშჩის ან ჭარხლის კერძის გაკეთების წინ ჭარხალი უნდა ჩავაწყოთ მდუღარე მარილწყალში და შემდეგ დავასხათ ძმარი ან მწნილის წვენი — ამით ის შეინარჩუნებს ვიტამინებს. თუ კერძს ვამზადებთ მჟავე კომბოსტოთი, ის აუცილებლად უნდა გაიწუროს.

ბოსტნეულის სწორად გასათუშად ის უნდა დავაწყოთ 140-150 გრადუსამდე გაცხელებულ ცხიმიან ტაფაზე და სწრაფად მოვურიოთ, რათა გავახვიოთ ცხიმის გარსში. ეს გარსი იცავს ბოსტნეულს ჟანგბადის შეხებისაგან და მასში შემავალი ვიტამინები შენარჩუნებული რჩება. თუში უნდა ხდებოდეს თავდახურულ ჭურჭელში, ხუფი იშვიათად უნდა მოვხადოთ — უმჯობესია ქვაბი ერთიანად შევანჯღრიოთ. ეს პროცედურა დიდხანს არ გავაგრძელოთ და მსუბუქად მოთუშული ბოსტნეული სწრაფად ჩავუშვათ წვნიან კერძში.

ადრე გაზაფხულზე, როდესაც ახალი კომბოსტო არ არის, ხოლო ძველს ვიტამინური ღირებულება დაბალი აქვს, ბორშჩში სასარგებლოა ჩავუმატოთ ახალი ბოსტნეული — ისპანახი, მჟაუნა, ოხრახუში, ქინძი და სხვა მწვანილი. სტაფილოს ვიტამინებით მდიდარი სალათის რეცეპტი იხილეთ ამ ბმულზე.

დასკვნა

ვიტამინების შენარჩუნება სამზარეულოში არ მოითხოვს განსაკუთრებულ ძალისხმევას — საჭიროა მხოლოდ რამდენიმე მარტივი, მაგრამ მნიშვნელოვანი წესის დაცვა. სწორი ჭურჭელი, სწორი ტემპერატურა, ბოსტნეულის ფრთხილი დამუშავება და ნახარშის გამოყენება — ეს ყველაფერი ერთად უზრუნველყოფს, რომ თქვენს მიერ მომზადებული კერძი სასიამოვნოს გარდა ნამდვილად სასარგებელიც იყოს.

- რეკლამა -